రాజస్థాన్‌లో బేర్‌ఫుట్ కాలేజీని స్థాపించిన బంకర్ రాయ్ 81 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూత

రాజస్థాన్‌లోని తిలోనియాలో బేర్‌ఫుట్ కాలేజీని స్థాపించిన సామాజిక కార్యకర్త సంజిత్ “బంకర్” రాయ్ 81 ఏళ్ల వయసులో కన్నుమూశారు. 10 నవంబర్‌న వెలువడిన కథనాల ప్రకారం, 50 ఏళ్లకు పైగా ఆయన నివసించి పనిచేసిన అజ్మీర్ జిల్లాలోని తిలోనియాలోనే ఆయన చనిపోయారు.

రాయ్ 1972లో సోషల్ వర్క్ అండ్ రీసెర్చ్ సెంటర్‌ను ఏర్పాటు చేశారు; ఇప్పుడు అది బేర్‌ఫుట్ కాలేజీగా పేరుపొందింది. దాని ఆలోచన సులువైనది: చదవడం, రాయడం రాని పేద గ్రామీణులు కూడా సాధారణంగా డిగ్రీ అవసరమయ్యే నైపుణ్యాలు నేర్చుకోగలరు. ఈ కాలేజీ ఎలాంటి డిగ్రీలు, సర్టిఫికెట్లు ఇవ్వదు.

ఆయన కృషి

కేంద్రం పని నీటితో మొదలైంది. కరవు పీడిత సుమారు 100 ప్రాంతాల్లో రాయ్ మొదట నీటి సరఫరాను సర్వే చేశారు; గ్రామీణులకు చేతి పంపులు అమర్చడం, బాగు చేయడం కాలేజీ నేర్పింది.

తర్వాతి కాలంలో సోలార్ విద్యుత్ పనితోనే కాలేజీ ఎక్కువగా పేరు తెచ్చుకుంది. పేద గ్రామాల మహిళలు, తరచూ అమ్మమ్మల వయసువారు, తిలోనియాలో ఆరు నెలలు ఉండి సోలార్ దీపాల తయారీ, నిర్వహణ నేర్చుకుంటారు. 1997లో కమలా దేవి కాలేజీ తొలి మహిళా సోలార్ ఇంజనీర్ అయ్యారు. అప్పటి నుంచి జాంజిబార్, మలావి, ఇతర దేశాల మహిళలు ఇక్కడ శిక్షణ పొంది తమ గ్రామాలకు సోలార్ విద్యుత్ తీసుకెళ్లారు. పగలు పనిచేసే పిల్లల కోసం, వారిలో చాలామంది బాలికల కోసం, కాలేజీ రాత్రి బడులు కూడా నడుపుతోంది.

ఆయన జీవితం

రాయ్ 1945 జూన్ 30న నేటి పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని బర్న్‌పూర్‌లో జన్మించారు. డూన్ స్కూల్‌లో, దిల్లీలోని సెయింట్ స్టీఫెన్స్ కాలేజీలో చదివారు. గ్రామీణ సేవ వైపు మళ్లక ముందు 1965లో భారత జాతీయ స్క్వాష్ చాంపియన్‌గా నిలిచి, మూడు ప్రపంచ చాంపియన్‌షిప్‌లలో ఆడారు.

కరవు సహాయ పనుల్లో మహిళలకు తక్కువ కూలీ ఇచ్చే విధానాన్ని రద్దు చేసిన 1983 నాటి సుప్రీంకోర్టు కేసులో ఆయన పిటిషనర్. 1985లో జమ్నాలాల్ బజాజ్ పురస్కారం, 1986లో పద్మశ్రీ అందుకున్నారు; 2010లో టైమ్ పత్రిక ఆయనను ప్రపంచంలోని 100 మంది అత్యంత ప్రభావశీలుర జాబితాలో చేర్చింది.

మాజీ ఐఏఎస్ అధికారి, సామాజిక కార్యకర్త అరుణా రాయ్‌ను ఆయన 1970లో వివాహం చేసుకున్నారు.

ఈ కథనం ప్రచురించే సమయానికి అంత్యక్రియల వివరాలు ప్రకటించలేదు.