కక్ష్యలోకి ఎన్‌వీఎస్-03: భారత సొంత జీపీఎస్ నావిక్‌కు ఇది ఎందుకు కీలకం

భారత అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ (ఇస్రో) కొత్త నావిగేషన్ ఉపగ్రహం ఎన్‌వీఎస్-03ని నిర్దేశిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టింది. భారత సొంత ఉపగ్రహ నావిగేషన్ వ్యవస్థ నావిక్‌ను తిరిగి బలోపేతం చేసే దిశగా ఇది ముఖ్యమైన అడుగు. అక్టోబర్ 30 రాత్రి 11.51 గంటలకు శ్రీహరికోటలోని రెండో ప్రయోగ వేదిక నుంచి జీఎస్ఎల్‌వీ-ఎఫ్18 రాకెట్ ద్వారా దీన్ని ప్రయోగించారు. ఇది జీఎస్ఎల్‌వీకి 20వ ప్రయోగం.

నావిక్ అంటే ఏమిటి?

నావిక్ (నావిగేషన్ విత్ ఇండియన్ కాన్‌స్టెలేషన్) అమెరికా జీపీఎస్‌కు భారత ప్రత్యామ్నాయం. భారత్‌తో పాటు చుట్టూ సుమారు 1,500 కిలోమీటర్ల పరిధిలో స్థానం, మార్గం, సమయ సంకేతాలను ఇది అందిస్తుంది. సంక్షోభ సమయంలో విదేశీ వ్యవస్థలు అందుబాటులో లేకపోయినా పనిచేయడమే దీని లక్ష్యం. సాయుధ బలగాలు, చేపల వేట పడవలు, విపత్తు హెచ్చరికలు, వాహనాల ట్రాకింగ్‌లో దీన్ని వాడుతున్నారు; మొబైల్ ఫోన్లలోనూ వినియోగం పెరుగుతోంది.

ప్రయోగం ఎందుకు అవసరమైంది

నావిక్‌ను ఏడు ఉపగ్రహాలతో రూపొందించారు. కానీ పాత ఉపగ్రహాల్లో పలు విఫలమయ్యాయి లేదా వాటి జీవితకాలం ముగిసింది; మూడు మాత్రమే పూర్తిస్థాయిలో సేవలందిస్తున్నాయని అధికారులు చెప్పారు. 2025 జనవరిలో జీఎస్ఎల్‌వీ-ఎఫ్15 ద్వారా పంపిన ఎన్‌వీఎస్-02, ఇంజిన్‌ను మండించాల్సిన ఒక వాల్వ్ పనిచేయకపోవడంతో నిర్దేశిత కక్ష్యకు చేరలేకపోయింది. సుమారు 2,232 కిలోల బరువున్న ఎన్‌వీఎస్-03 కొత్త తరంలో మూడో ఉపగ్రహం. ఇందులో దేశీయంగా తయారైన అణు గడియారం, ఫోన్లతో మెరుగ్గా పనిచేసే కొత్త పౌర సంకేతం ఉన్నాయి.

నావిక్‌ను బలోపేతం చేయడంలో ఈ ప్రయోగం ముఖ్యమైన అడుగని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ అన్నారు.

తర్వాత ఏమిటి

ఉపగ్రహం తన స్థానంలో స్థిరపడి, పరీక్షలు పూర్తయ్యేందుకు కొన్ని వారాలు పడుతుంది; ఆ తర్వాతే సేవల్లో చేరుతుంది. 2027 మార్చి చివరిలోగా కనీసం మరో ఐదు ప్రయోగాలు చేపట్టాలని ఇస్రో యోచిస్తోంది. వీటిలో పీఎస్ఎల్‌వీ, ఎస్ఎస్ఎల్‌వీలతో రెండేసి, ఒక ప్రైవేటు సంస్థ ప్రయోగం ఉన్నాయి. గగన్‌యాన్ మానవ సహిత అంతరిక్ష కార్యక్రమంలో తొలి మానవ రహిత ప్రయోగం కూడా ఈ ఏడాది చివర్లో లేదా వచ్చే ఏడాది మొదట్లో జరగవచ్చని భావిస్తున్నారు.